Hoe werkt reanimeren?

Wanneer iemand een hartstilstand krijgt, is het heel belangrijk om snel te beginnen met reanimatie. De hersenen en andere belangrijke organen krijgen namelijk geen zuurstof meer. Reanimatie helpt om het bloed weer te laten stromen. Zo vergroot je de kans dat iemand het overleeft en voorkom je ernstige schade. Maar hoe reanimeer je nou eigenlijk en waar moet je op letten?

Wat is reanimeren?

Met reanimeren probeert een (niet medische) hulpverlener om het hart en de ademhaling zo snel mogelijk weer op gang te krijgen. Dit gebeurt met borstcompressie, mond-op-mondbeademing en/of een schok met een AED.

Borstcompressie en beademing

Het geven van borstcompressie houdt in dat je op ritmische wijze het borstbeen induwt en weer loslaat. Doordat je het hart tussen het borstbeen en de wervelkolom samendrukt, wordt het bloed uit het hart weer in het lichaam gepompt. Tijdens de mond-op-mondbeademing blaas je zuurstof in de longen. De afwisseling van borstcompressie en beademing helpt het bloed en zuurstof weer door het lichaam te bewegen.

Een AED vergroot de overlevingskans

Vaak is het toepassen van reanimatie alleen niet voldoende. De overlevingskans met reanimatie bedraagt 10 tot 20 procent. Dankzij de opkomst van de AED is de overlevingskans bij een hartstilstand in de afgelopen 20 jaar meer dan verdubbeld. Mits de AED binnen 6 minuten wordt ingezet, is de kans op overleven 50 tot 70 procent.

Tijd is dus een cruciale factor wanneer iemand een hartstilstand krijgt. Aangezien het grootste gedeelte van de hartstilstanden buiten het ziekenhuis plaatsvindt, is het belangrijk dat er in Nederland voldoende AED’s aanwezig zijn.

Misvattingen over reanimatie en AED’s

Het is belangrijk om goed geïnformeerd te zijn, zodat je in een noodgeval op de juiste manier kunt handelen. Toch bestaan er veel fabels en misvattingen over hoe reanimatie en AED’s precies werken. Hieronder staan enkele veelvoorkomende misvattingen op een rij, samen met de juiste informatie.

Met beademing en hartmassage wek je iemand weer tot leven

Met alleen beademing en hartmassage kan je iemand niet echt weer tot leven wekken. Dit komt omdat deze handelingen het hart niet zelf laten kloppen. Wat beademing en hartmassage wel doen, is het bloed en de zuurstof in het lichaam rondpompen. Dit helpt om de organen, zoals de hersenen, in leven te houden totdat er een Automatische Externe Defibrillator (AED) gebruikt kan worden. Een AED kan een elektrische schok geven die het hart weer normaal laat kloppen. Maar hiervoor moet wel voldoende elektrische activiteit aanwezig zijn in het hart.

Iedereen met een hartstilstand valt te reanimeren

Reanimatie kan bij een hartstilstand levensreddend zijn, maar het succes hangt af van de oorzaak. Als een gezond persoon plotseling een hartstilstand krijgt, bijvoorbeeld tijdens het werk of sporten, is dit meestal door een onverwachte medische gebeurtenis die vaak behandelbaar is. In zulke gevallen is snelle reanimatie en het gebruik van een AED vaker succesvol omdat het hart sterk genoeg is om weer normaal te kloppen. 

Bij ernstig zieke mensen of ouderen kan een hartstilstand echter onderdeel zijn van het natuurlijke stervensproces en is de kans op succesvolle reanimatie kleiner. Het hart stopt omdat het lichaam te zwak is om door te gaan.Toch is het altijd belangrijk om snel te handelen bij een hartstilstand. Directe reanimatie kan bloed en zuurstof naar de hersenen en organen pompen, wat cruciaal is totdat professionele hulp arriveert.

Iemand die een reanimatie overleeft is er vaak slecht aan toe of eindigt als kasplantje

Veel mensen die een reanimatie overleven (72%), keren na een jaar weer terug naar hun normale leven en werkzaamheden. Echter is vaak de angst dat slachtoffers, voornamelijk ouderen, als ‘kasplantje’ eindigen, afhankelijk zijn van anderen en een lage kwaliteit van leven overhouden. 

In Nederland blijkt deze angst grotendeels ongegrond. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 90% van de 70-plussers die succesvol worden gereanimeerd, goed herstellen. Hoewel sommigen enige schade overhouden, is dat slechts 7% van deze groep. Zelfs dan betekent dit niet dat ze als een ‘kasplantje’ eindigen; de meesten behouden een goede kwaliteit van leven en genieten van hun dagelijkse activiteiten. Hoewel er dus altijd risico’s zijn, is de kans op een goed herstel groot.

Bij een hartstilstand valt iemand ineens dood op de grond

Het idee dat iemand bij een hartstilstand ineens dood op de grond valt, klopt niet. Hoewel een hartstilstand een ernstige noodsituatie is waarbij het hart stopt met effectief pompen, betekent dit niet dat de persoon direct dood is. Vaak vertonen mensen symptomen zoals duizeligheid, kortademigheid of pijn op de borst voordat ze in elkaar zakken. Daarnaast kunnen ze schokkende bewegingen maken, snurkende geluiden produceren of naar adem happen, wat reflexen van het lichaam zijn. In veel gevallen is er sprake van ventrikelfibrilleren, waarbij het hart nog chaotische bewegingen maakt.  

Naarmate de tijd verstrijkt en er geen defibrillatie plaatsvindt, doven die bewegingen langzaam uit. Snelle medische interventie, zoals reanimatie en het gebruik van een AED, kan dan levensreddend zijn.